Kristalstructuur
Kubisch — diamantkubisch rooster; sp³ C-C-bindingen.
Elementaire samenstelling (in massa)
| Element | Massa % | Uiterlijk |
|---|---|---|
| C Koolstof | 100,00 % |
Berekend op basis van de vereenvoudigde formule voor de uiterste leden. Variaties in de praktijk worden veroorzaakt door vaste-oplossingsreeksen, het watergehalte en sporenvervangingen.
IMA-afkorting (Whitney-Evans 2010)
Dia
→ Diamant
Koolstofpolymorf
Standaardsymbool uit American Mineralogist (Whitney & Evans, 2010). Gebruikt bij de beschrijving van dunne secties, in fasediagrammen en in IMA-achtige soortbeschrijvingen.
Uitspraak
/ˈdaɪəmənd/
↔ DYE-uh-mund
Grieks adamas (onoverwinnelijk)
Aanbevelingen voor edelsteenslijpers en facetteerders
Aanbevolen slijpvorm:
briljant
Ook gezien:
prinses, smaragd, ovaal, peer, marquise, kussen
Typische opbrengst:
50% van de ruwe steen
Maximale schittering bij een brekingsindex (RI) van 2,42 en een dispersie van 0,044 vereist een ronde briljant met 57 facetten of aangepaste varianten. Uit octaëdrische ruwe edelstenen worden van nature 2 briljanten per kristal verkregen.
Referentie voor geboortestenen en jubileumgeschenken
April (modern, traditioneel, sterrenbeeld) — sterrenbeeld: Ram / Stier
Augustus (mystiek) — sterrenbeeld: Leeuw / Maagd
Jubileumjaren: 10e (diamant), 60e (diamant), 75e (diamant (diamant+goud))
UV-fluorescentie
SW (254 nm)
Blauw
variabel
LW (365 nm)
Blauw / geel
variabel
⏱ Fosforescentie: sommige
~30% van de diamanten fluoresceert blauw onder LW. Type Ia-diamanten met N3-centra.
SW = kortegolf (kiemdodende lamp). LW = langegolf (blacklight). De reactie varieert afhankelijk van de vindplaats, sporen van onzuiverheden en behandeling.
Bekende exemplaren van deze soort
Hope-diamant — 45,52 ct
Diepblauwe Type IIb-diamant. Vermoedelijk afkomstig van de oorspronkelijke Tavernier Blue. Staat bekend om de „vloek“ die ongeluk zou brengen.
Herkomst: Kollur-mijn, India. Nu te zien in: Smithsonian NMNH, Washington DC. Geregistreerd in 1666 (gedocumenteerd).
Cullinan I (Grote Ster van Afrika) — 530,4 ct
De grootste van negen belangrijke stenen die uit de ruwe Cullinan van 3106 ct zijn geslepen. Peervormig; gezet in de scepter van de vorst.
Herkomst: Premier-mijn, Zuid-Afrika. Nu te zien bij: Britse kroonjuwelen (Tower of London). Geregistreerd in 1905.
Cullinan II (Tweede Ster van Afrika) — 317,4 ct
Kussenslijpsel; gezet in de keizerlijke staatskroon.
Herkomst: Premier-mijn, Zuid-Afrika. Nu te zien bij: Britse kroonjuwelen. Geregistreerd in 1905.
Koh-i-Noor — 105,6 ct
Perzisch voor „berg van licht“. Opnieuw geslepen uit het oorspronkelijke exemplaar van 186 ct. Zeer omstreden herkomst.
Herkomst: Kollur-mijn, India. Nu te zien in: de Britse kroonjuwelen. Vóór 1304 geregistreerd.
L'Incomparable-diamant — 407,48 ct
’s Werelds grootste intern onberispelijke gele diamant. Door een kind gevonden in mijnafval.
Herkomst: Mbuji-Mayi, DRC. Nu in het bezit van: een particulier. Gedocumenteerd in de jaren 1980.
Centenary-diamant — 273,85 ct
D-Flawless. Geslepen door Gabi Tolkowsky in 154 dagen.
Herkomst: Premier-mijn, Zuid-Afrika. Nu in het bezit van: De Beers (in bewaring). Geregistreerd in 1986.
Pink Star-diamant — 59,60 ct
Fancy Vivid Pink. Verkocht voor 71,2 miljoen dollar (Sotheby’s Hongkong) — veilingrecord per karaat.
Herkomst: Zuid-Afrika. Huidige locatie: Verkocht in 2017. Geregistreerd in 1999.
Oppenheimer Blue — 14,62 ct
Fancy Vivid Blue. Verkocht voor 57,5 miljoen dollar bij Christie’s Genève.
Herkomst: Zuid-Afrika. Huidige locatie: Privébezit. Verkoop geregistreerd in 2016.
Mountain of Light (Daria-i-Noor) — ~182 ct
Perzisch voor „zee van licht“; roze diamant gezet in een montuur uit 1837.
Herkomst: Kollur-mijn, India. Nu in: Teheran (Iraanse kroonjuwelen). Geregistreerd vóór 1739.
Lichtenburg-octaëder — ~616 karaat ruw
Grootste bekende octaëdrische diamantkristal uit die tijd.
Herkomst: Lichtenburg, Zuid-Afrika. Nu te zien in: Smithsonian NMNH (verwant kristal). Gedocumenteerd in 1934.
Jonker-diamant — 726 ct ruw
Oorspronkelijk geslepen tot 12 afzonderlijke stenen, waarvan de grootste 125,65 ct woog.
Herkomst: Elandsfontein, Zuid-Afrika. Nu te zien in: Geslepen tot 12 stenen. Geregistreerd in 1934.
Wittelsbach-Graff-diamant — 31,06 ct
Fancy Deep Blue. Opnieuw geslepen van 35,56 ct (controverse na het herslijpen).
Herkomst: India. Huidige locatie: Privébezit (verkocht in 2010). Geregistreerd vóór 1664.
Vasthoudendheid
Gedrag:
broos
Onder belasting:
Splijt zuiver langs {111}
Hoewel diamant het hardste materiaal is, is het broos; het kan bij een harde klap uiteenspatten.
Glans
adamantijn
De referentie voor de „adamantijnse“ glans — afkomstig van het Griekse „adamas“.
Kleur Oorzaak (chromofoor)
Chromofoor:
N.v.t. onzuiverheden + rooster
Mechanisme:
diverse defecten
Geproduceerde kleur:
meerdere
Type Ia (geel): N-aggregaten. Type IIb (blauw): B-substitutie. Type IIa (kleurloos of roze/bruin): roosterdefecten.
Doorzichtigheid
transparant
Zeer transparant wanneer vrij van insluitsels; „spectroscopische” diamanten zijn het meest transparant.
Magnetisme
Categorie:
diamagnetisch
Testresultaat:
Lichte afstoting
Zuivere koolstof — diamagnetisch.
Test met een zeldzame-aardemagneet (neodymium N42 of N52). Hang het exemplaar aan een draadje voor gevoelige paramagnetische detectie. Diamagnetische mineralen worden zwak afgestoten (alleen zichtbaar bij sterke magneten zoals bismut).
Diagnostische veldtests
Hardheid → Mohs 10 — krast op alles
Alleen diamant krast op diamant.
Warmtegeleidbaarheid → Zeer hoog — voelt koud aan, maar geleidt warmte af
Diamanttesters maken hiervan gebruik; synthetische diamanten (CVD/HPHT) geleiden eveneens warmte.
Glycerine-/watertest → Stoot water af — druppel verspreidt zich
Oude „druppeltest“ — diamant is hydrofoob.
⚠ Gebruik verdund HCl (~10%) uitsluitend op onopvallende plekken; spoel onmiddellijk af. Geurtests dienen kort te zijn en in een goed geventileerde ruimte plaats te vinden. Voer smaaktests UITSLUITEND uit met haliet/sylviet — nooit met lood-, arseen- of zwavelmineralen.
Soortelijk gewicht
3,51–3,52
g/cm³
gemiddeld
C; kenmerkende soortelijke massa van 3,52.
Ter vergelijking: water = 1,00, glas ≈ 2,5, kwarts = 2,65, korund ≈ 4,00, Galeniet ≈ 7,50, goud ≈ 19,3.
Synthetische en imitatie-edelstenen
Methoden voor laboratoriumteelt
HPHT (hoge druk-hoge temperatuur) 1954 · GE / De Beers
Kubus-octaëdrische groei; insluitsels van metaalhoudende smeltmiddelen; fosforescentie onder SWUV.
CVD (chemische dampafzetting) 1980 · Apollo / Element Six
Tabelvormige kristallen; spanningspatronen; bruine bijkleur (verbeterd door HPHT-nabehandeling).
Veelvoorkomende imitaties
Kubisch zirkoniumoxide (CZ)
Hogere dispersie (meer „vuur”), lagere hardheid; zinkt naar de bodem van methyleenjodide.
Moissaniet (SiC)
Dubbelbrekend — sterke „verdubbeling“ van de paviljoenfacetten zichtbaar door de tafel.
Witte saffier
Minder schittering, dubbelbrekend, lagere hardheid (Mohs 9 versus 10).
Witte topaas / Kwarts
Lagere brekingsindex en dispersie dan diamant; gemakkelijk te onderscheiden met een refractometer.
Geologische context
Omgeving:
mantel
Gasthoudgesteente:
kimberliet, lamproiet, alluviale afzetting
Begeleidende mineralen:
Kratonische kimberlietpijpen (Zuid-Afrika, Botswana, Siberië) leveren diamant af uit de mantel op een diepte van meer dan 150 km.
Behandelingen en verbeteringen
HPHT (hoge druk-hoge temperatuur) – algemeen stabiel · detectie: moeilijk
Kleurverbetering van stenen van het type IIa/IIb; verwijdert bruine tinten. Stabiel, maar vermelding vereist.
Laserboring – commonstable · detecteerbaarheid: matig
Laserkanalering naar een donkere insluiting + zuurbleken om deze te verwijderen.
Vulling van breuken – incidenteel – stabiel – zorgvuldige detectie: matig
Loodglasvuller in tot aan het oppervlak reikende scheurtjes. Detecteerbaar door flitseffect.
Bestraling + warmte – veelvoorkomend – stabiel · detectie: moeilijk
Veroorzaakt blauwe, groene, gele en roze kleuren. Toegestaan mits vermelding.
Als koper: vraag om schriftelijke informatie over behandelingen en controleer of de prijs betrekking heeft op behandeld of onbehandeld materiaal.
Kenmerkende insluitsels
Mineraalinsluitingen – vast ★ diagnostisch
Granaat, olivijn, chromiet, sulfiden — duiden op mantelparagenesen (peridotiet/eclogiet).
Stikstofaggregaten – groeipatroon
Niet zichtbaar, maar de plaatjes beïnvloeden de kleur (Cape-reeks) en de typeclassificatie (Ia/Ib/IIa/IIb).
★ Diagnostische insluitsels zijn kenmerkend genoeg om onder een loep van 10× de herkomst of soort te helpen identificeren.
Wetten van de tweelingvorming
Spinelwet (macle)contact
Driehoekige, afgeplatte octaëdrische tweeling, bekend als een „macle“.
Vormingsperiode: afkomstig uit de mantel; leeftijdsbereik 1–3,5 Ga. De meeste edelsteen-diamanten zijn 1–3 Ga oud.
Splijting en breuk
Splijting:
perfect in 4 richtingen {111} — octaëdrisch
Breuk:
schelpvormig
Bij het slijpen wordt gebruikgemaakt van de octaëdrische splijting.
Verzamelaarscategorie: Kabinetklassieker
Soorten van wereldklasse voor tentoonstelling — zeer gewild voor vitrinecollecties, goed gedocumenteerde vindplaatsen, vaak als pronkstuk te zien.
Polymorfen: Deelt de chemische formule
C met: grafiet · lonsdaleiet — dezelfde chemische samenstelling, andere kristalstructuur.Mohs 10
Vickers (~) 10.000 HV
Knoop (~) 7000 HK
Nickel–Strunz
1.CB.10aDana
01.03.06.01Geologische context
Kimberliet
Diagnostische eigenschappen
Hard 10 dispersie
Optische effecten
dispersie
Mohs-hardheid
10
Diamant staat op 10 op de schaal van Mohs — een van de hardste natuurlijke materialen die bekend zijn.
Kleuren:
Streep
: wit
: wit
Kristalsysteem
: isometrisch (kubisch)
: isometrisch (kubisch)
Typeplaats: Golconda, India (klassiek)
Inheemse elementen: Inheemse elementen
TL;DR · 1 min lezen
Diamant (C) is het hardste natuurlijke mineraal op de schaal van Mohs (10) en de dichtste koolstofpolymorf. Diamanten worden gevormd op een diepte van meer dan 100 km in peridotieten in de bovenste mantel en bereiken het aardoppervlak via kimberliet- en lamproietpijpen.
Diamant (C) is het hardste natuurlijke mineraal op de schaal van Mohs (10) en de dichtste vorm van koolstof. Diamanten worden op een diepte van meer dan 100 km gevormd in peridotieten in de bovenste mantel en komen aan de oppervlakte via kimberliet- en lamproietpijpen. Mengyin (Shandong) en Wafangdian (Liaoning) herbergen de enige bevestigde kimberliet-diamantvelden van China. De Cullinan- (Zuid-Afrika, 1905) en Hope- (India) diamanten behoren tot de beroemdste historische exemplaren.