Alarsite

Overzicht

Alarsite is een zeldzaam aluminiumarsenaatmineraal dat rechtstreeks uit hete vulkanische gassen kristalliseert. Het werd ontdekt in de fumarolen van de Tolbachik-vulkaan op het schiereiland Kamtsjatka in Rusland, een van ’s werelds rijkste bronnen van ongewone arseenaat- en sulfaatmineralen. Als fumarolisch mineraal is alarsiet kwetsbaar, zeldzaam en voornamelijk van belang voor wetenschappers en gespecialiseerde verzamelaars; het heeft geen commerciële of decoratieve toepassing.

Samenstelling en structuur

Alarsite heeft de eenvoudige formule AlAsO₄; het is het arseenaat-analoog van het aluminiumfosfaat berliniet en is qua structuur verwant aan Kwarts. Het kristalliseert in het trigonale (hexagonale) systeem en komt voor als kleine subhedrale korrels met een diameter tot een fractie van een millimeter, die in aggregaten zijn samengepakt. Het mineraal is broos, heeft een glasachtige glans en is kleurloos, soms met lichtgele, groene of blauwe tinten als gevolg van insluitsels; in doorvallend licht is het kleurloos.

Vorming en voorkomen

Alarsiet is een fumarolisch mineraal dat wordt afgezet uit arseen- en aluminiumhoudende vulkanische uitstoot wanneer gassen afkoelen en nabij het aardoppervlak reageren. Op Tolbachik wordt het aangetroffen in combinatie met een reeks eveneens exotische hogetemperatuurmineralen, waaronder fedotoviet, klyuchevskiet, lammeriet, nabokoiet, atlasoviet, langbeiniet, hematiet en tenoriet. Dit soort „sublimaat“-mineralisatie, waarbij mineralen rechtstreeks uit gas condenseren in plaats van uit water, is zeldzaam en vormt de kenmerkende omgeving voor alarsiet.

Identificatie en verwante soorten

Alarsiet is de arseenaat-tegenhanger van berliniet (AlPO₄) en heeft dezelfde kwartsachtige raamwerkstructuur, waardoor de twee kristallografisch analoog zijn. Omdat de korrels minuscuul en kleurloos zijn, kan alarsiet niet met het blote oog worden geïdentificeerd en wordt het vastgesteld door middel van microprobe-analyse en röntgendiffractie. Het voorkomen ervan als fumarolische korst bij een actieve vulkaan, naast de karakteristieke Tolbachik-mineraalassemblage, is op zichzelf al een sterke contextuele indicator.

Opmerkelijke vindplaatsen en verzamelen

Het vulkanische gebied van Tolbachik op Kamtsjatka is de typelocatie en belangrijkste vindplaats, en de soort blijft nauw verbonden met die omgeving. Fumarolische mineralen zoals alarsiet zijn moeilijk te bewaren omdat ze kwetsbaar zijn en kunnen veranderen zodra ze uit de hete, droge gasomgeving worden verwijderd. Bijgevolg is alarsiet eerder een curiositeit voor onderzoekers en een doelwit voor toegewijde verzamelaars van micromounts dan een mineraal dat in de algemene handel verkrijgbaar is.